NGỮ ÂM (PHONETICS) DÙNG CHO ÔN THI THPT QUỐC GIA – CÁC DẠNG BÀI TẬP CƠ BẢN

CÁC DẠNG BÀI TẬP CƠ BẢN

Chuyên đề Ngữ Âm có 2 dạng bài tập trong đề kiểm tra, cũng như trong đề thi THPT Quốc gia. Đó là dạng bài về phát âm và dạng bài về trọng âm của từ.

 

DẠNG 1: Chọn từ mà phần gạch chân(hoặc in nghiêng/hoặc in đậm) được phát âm khác so với các từ còn lại.

1. Phương pháp chung

• Nếu phần gạch chân là phụ âm, thì các em học sinh cần nhớ đến các nguyên tắc biến đổi âm từ phụ âm sang các âm phụ âm mà đã được trình bầy ở phần kiến thức. Đồng thời cũng nên thận trọng với các trường hợp âm câm hoặc các từ ngoại lệ. Chẳng hạn, chữ ‘g’ đứng trước ‘e, i, y’ thường đọc là âm /dʒ/, nhưng ‘g’ câm trước ‘n’.

• Nếu phần gạch chân là nguyên âm (o, u, e, a, i, y), thì các em học sinh vẫn phải nhớ đến các nguyên tắc biến đổi âm cơ bản đã được đề cập ở phần lí thuyết. Đồng thời kết hợp với kiến thức phần trọng âm, để xác định vị trí gạch chân đó nằm ở vị trí âm tiết có trọng âm hay không có trọng âm, và theo quy tắc cơ bản về âm yếu, âm khỏe. Chẳng hạn, chữ ‘u’ trong từ ‘subject’ được đọc là /ʌ/-âm khỏe, vì nó nằm ở âm tiết có trọng âm chính. Trong khi đó, chữ ‘u’ trong từ ‘suggest’ được đọc là /ə/- âm yếu, vì nó nằm ở âm tiết không có trọng âm.

 

• Nên xét các từ quen thuộc và từ theo nguyên tắc trước, xét từ lạ và từ khó sau.

 

2. Các ví dụ

 

Ví dụ 1 : Nhận biết

Câu 1. A. brain B. lamb C. comb D. climb

Hướng dẫn giải chi tiết: Học sinh có thể chọn ngay đáp án đúng là A. Theo nguyên tắc âm câm, thì ‘b’ câm sau ‘m’, do đó B, C, D chữ ‘b’ câm, A chữ ‘b’ đọc là âm /b/

 

Ví dụ 2 : Nhận biết

Câu 1. A. phoned B. called C. cooked D. climbed

Hướng dẫn giải chi tiết: Để làm nhanh được những câu về -ed này, học sinh nên xét nhanh câu này không chứa từ cổ, không có từ gốc nào kết thúc là /t/, /d/. Chỉ có phương án C là kết thúc là âm vô thanh /k/, nên đáp án chính là C, và –ed trong ‘cooked’ được đọc là /t/, các phương án còn lại –ed được đọc là /d/.

 

Ví dụ 3 : Thông hiểu

Câu 1. A. particular B. park C. smart D. hard

Hướng dẫn giải chi tiết: Theo nguyên tắc chung về nguyên âm, khi chữ ‘a’ đứng ngay trước chữ ‘r’ thì nó được phát âm là /a:/, nhưng khi nó đứng ở âm tiết không có trọng âm, đặc biệt ở cuối từ, thì nó lại được đọc là âm yếu /ə/. Do đó, đáp án là A.

Ví dụ 4 : Thông hiểu

Câu 1. A. thirteen B. thanks C. think D. father

Hướng dẫn giải chi tiết: khi chữ ‘th’ đứng ở đầu các từ vựng mang nghĩa chính thì nó được phát âm là /θ/, khi ‘th’ đứng ở giữa từ nó thường đọc là /ð/. Ngoài ra học sinh cũng nên dựa vào thói quen đọc thường ngày. Từ đó có kết luận chắc chắn đáp án câu nay là D.

 

Ví dụ 5 : Vận dụng

Câu 1. A. learned B. watched C. wanted D. wicked

Hướng dẫn giải chi tiết: Nếu thoạt nhìn câu này, các em học sinh có thể chọn ngay đáp án là A, hoặc C, và tất nhiên là sai. Do đó, nên dạy học sinh theo các bước cố định sau:

Bước 1: Xét xem các phương án có phải là từ cổ không (🡪 /id/)

Xét các từ kết thúc là /t/ hay /d/ + ed 🡪 /id/

Bước 2: Xét từ gốc có kết thúc là các âm vô thanh + ed 🡪 ‘ed’ bị đồng hóa thành vô thanh /t/

Bước 3: Các trường hợp còn lại ‘ed’ được đọc là /d/

Theo phần lí thuyết, ta biết A, D là từ cổ, nên được phát âm là /id/, C kết thúc là /t/ nên –ed được phát âm là /id/. Vậy, đáp án là B – /t/.

 

Ví dụ 6 : Vận dụng

Câu 1. A. exact B. examine C. excuse D. exist

Hướng dẫn giải chi tiết: Theo kiên thức cơ bản về phần phụ âm, chữ ‘x’ được phát âm thành 3 âm: /ks/, /gz/, /kʃ/. Nếu học sinh tin vào khả năng phát chuẩn của mình thì cứ chọn từ nào phát âm khác nhất. Học sinh cũng có thể làm theo cách này: chữ ‘x’ đứng trước nguyên âm (a, o, u, e, i) thường được phát âm là /gz/, và chữ ‘x’ đứng trước phụ âm hoặc đứng cuối từ thường được phát âm là /ks/. Như vậy, đáp án là C.

 

Ví dụ 7 : Vận dụng cao

Câu 1. A. suggestion B. diggestion C. question D. attention

Hướng dẫn giải chi tiết: Nếu không nắm vững kiến thức về âm, thì đây là câu khó. Theo nguyên tắc âm, khi chữ ‘t’ đứng trước –ion, -ian, -ient,… được phát âm là /ʃ/, nhưng khi trước ‘t’ có chữ ‘s’ thì lại được phát âm thành /tʃ/. Do đó đáp án là D.

 

Ví dụ 8 : Vận dụng cao

Câu 1. A. Property B. Access C. Possession D. American

Hướng dẫn giải chi tiết: phần gạch chân là nguyên âm ‘e’ nằm ở từ có nhiều âm tiết nên ta nên làm theo cách sau: xét trọng âm của các từ, ta có, A có 3 âm tiết và trọng âm chính rơi vào âm đầu tiên, B trọng âm rơi vào âm tiết số 2, C âm thứ 2, D cùng là âm thứ 2. Trong đó, chữ ‘e’ ở B, C, D đều nằm ở vị trí có trọng âm chính nên được phát âm là âm khỏe /e/, còn chữ ‘e’ ở A nằm ở vị trí âm tiết không có trọng âm nên được phát âm là âm yếu /ə/. Vậy đáp án là A.

 

DẠNG 2: Chọn từ mà có trọng âm chính ở vị trí âm tiết khác so với các từ còn lại.

 

1. Phương pháp chung

 

Bước 1. Xác định số lượng âm tiết của các từ (dễ)

Bước 2. Xét các trường hợp ưu tiên

Trường hợp ưu tiên 1: Các hậu tố luôn nhận trọng âm chính

Gồm: -ain, -ade, -aire, -ee, -een, -eer, -oo, -oon, -ese, -ette, -ique/-esque

Trường hợp ưu tiên 2: Các hậu tố làm trọng âm chính nhấn vào âm tiết ngay trước nó

Gồm: -ic, -ical, -ial, -ian, -ious, -ity, -ient, -ion, -itive, -ual, -logy, -ture

Trường hợp ưu tiên 3: Các từ ngoại lệ

Bước 3. Áp dụng nguyên tắc cơ bản (Chỉ áp dụng đối với từ gốc)

*Từ có 2 âm tiết:

– Danh từ và tính từ 🡪 Trọng âm chính rơi vào âm thứ nhất

– Động từ 🡪 Trọng âm chính rơi vào âm thứ hai

*Từ có từ 3 âm tiết trở lên: 🡪 nhấn vào âm thứ 3 tính từ cuối từ

Bước 4. Chọn từ có trọng âm ở vị trí khác.

Chú ý:

Không nên đảo vị trí các bước, hay bỏ qua bước, không làm theo cảm tính, hay tra từ điển.

 

2. Các ví dụ

Ví dụ 1 : Nhận biết

Câu 1. A. Career B. nation C. mother D. ruler

Hướng dẫn giải chi tiết: đây đều là từ có 2 âm tiết và đều là danh từ, theo cách làm bài tập này thì phương án A có chứa hậu tố ưu tiên –eer luôn nhận trọng âm chính, các phương án khác đều có trọng âm vào âm tiết thứ nhất vì là danh từ gốc và đuôi –tion. Nên đáp án là A.

Ví dụ 2 : Nhận biết

Câu 1. A. Economy B. Delicate C. Invite D. shampoo

Hướng dẫn giải chi tiết: Sau khi xác định số lượng âm tiết của các phương án, ta có: A có 4 âm tiết, B có 3 âm tiết, C có 2 âm tiết, D có 2 âm tiết. D có trọng âm chính ở âm tiết thứ 2 vì có chứa đuôi ưu tiên –oo, C là động từ nên nhấn âm thứ 2, A và B là từ gốc có 3 âm tiết trở lên ta đếm ngược và nhấn vào âm thứ 3 theo nguyên tắc, do đó A nhấn âm thứ 2, B nhấn âm thứ nhất. Vậy câu này đáp án là B.

 

Ví dụ 3 : Thông hiểu

Câu 1. A. Chinese B. coffee C. occur D. advise

Hướng dẫn giải chi tiết: Câu này là các từ có 2 âm tiết, trong đó A có hậu tố -ese nên trọng âm chính nhấn vào âm tiết thứ 2; C và D là động từ 🡪 nhấn âm thứ 2; B là từ ngoại lệ nhấn âm thứ nhất. Vậy đáp án câu này là B.

Ví dụ 4 : Thông hiểu

Câu 1. A. environment B. economic C. information D. engineer

Hướng dẫn giải chi tiết: Câu này đều là những từ 3 âm tiết trở nên, tuy nhiên phải xét các trường hợp ưu tiên trước. Ta thấy B có 4 âm tiết và có chứa hậu tố -ic nên trọng âm chính vào âm tiết thứ 3; C có 4 âm tiết và có chứa hậu tố -tion nên trọng âm chính vào âm thứ 3; D có 3 âm tiết và có chứa –eer nên trọng âm chính vào âm thứ 3; A là từ gốc có 4 âm tiết, nên trọng âm chính vào âm thứ 2. Vậy đáp án là A.

 

Ví dụ 5 : Vận dụng

Câu 1. A. november B. consider C. computer D. politics

Hướng dẫn giải chi tiết: Đáp án câu này là D. D là từ ngoại lệ trọng âm chính nhấn vào âm đầu tiên. Các từ A, B, C có 3 âm tiết mà kết thúc là –er thường nhấn âm tiết thứ 2, thêm nữa là dựa vào kinh nghiệm đọc, ta có B /kən/, và C là /kəm/ chứa âm yếu nên không bao giờ nhận trọng âm chính.

 

Ví dụ 6 : Vận dụng

Câu 1. A. exact B. examine C. excuse D. exit

Hướng dẫn giải chi tiết: Câu này đáp án là D. Vì A, B, C đều có chữ ‘e’ đầu tiên đọc là /i/ – âm yếu, hơn nữa chữ ‘a’ trong A, B đọc là /æ/ -âm khỏe, nên trọng âm vào âm tiết thứ 2; C là động từ 2 âm tiết nên trọng âm vào âm số 2; D là danh từ 2 âm tiết nên trọng âm vào âm thứ nhất và chữ ‘e’ trong nó đọc là /e/ – âm khỏe.

 

Ví dụ 7 : Vận dụng cao

Câu 1. A. museum B. casino C. committee D. afternoon

Hướng dẫn giải chi tiết: D có chứa hậu tố -oon nên trọng âm chính nhấn vào âm tiết thứ 3. C mặc dù chứa hậu tố ưu tiên –ee nhưng nó là từ ngoại lệ, có trọng âm vào âm thiết thứ 2. A và B cũng là 2 từ không theo nguyên tắc nào, nên dựa vào kinh nghiệm phát âm để suy ra, và A, B đều có trọng âm chính nhấn vào âm tiết thứ 2. Vậy đáp án câu này là D.

 

Ví dụ 8 : Vận dụng cao

Câu 1. A. original B. Access C. Possession D. environmental

Hướng dẫn giải chi tiết: Những từ gốc 3 âm tiết trở lên, khi thêm hậu tố -al thường làm cho trọng âm chính thay đổi vị trí. D từ vị trí âm thứ 2 chuyển sang vị trí âm thứ 4; A từ vị trí âm tiết thứ nhất sang vị trí âm tiết thứ 2; B là động từ 2 âm tiết nên trọng âm nhấn âm thứ 2; C có chứa hậu tố -ion nên trọng âm nhấn âm thứ 2. Vậy đáp án là D.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *